Rzepiska...

to tatrzańska wieś góralska na polskim Spiszu. Powstała w I polowie XVII wieku, a jej zasadźcami były polskie rodziny z obu Łapsz, Kacwina i Niedzicy. W późniejszych czasach przybywało tu coraz więcej rodzin z sąsiedniego Podhala, a migracja ta aktywna jest do dziś. Od początku prowadzenia metryk kościelnych w Łapszach Wyżnych tj. od 1655 roku występuje w nich rodzina sołtysa, a w dokumentach wspominane jest Sołtystwo, które było najwcześniej zasiedlone. Od 1660 wzmiankowane jest osiedle Pawliki. W 1658 roku wieś należała do parafii Łapsze Wyżne (obecnie jest to parafia Jurgów), tam chowano zmarłych, zaś jedna z polnych dr6g wiodąca przez Pawliki do Łapsz nazywana była „drogą umartyk”. Na trasie tejże drogi są dwie stare kapliczki murowane, pokryte gontem. Z początkiem wieku na miejscowym cmentarzu (Bryjów Potok) wybudowana została - zabytkowa już - kaplica cmentarna.

W latach 60- tych Księża Marianie z pomocą mieszkańców zbudowali na Grocholowym Potoku uroczy drewniany kości6l. W ostatnich kilku latach w kościele przeprowadzono szereg remontów, zmieniony został m.in. ołtarz główmy z Matką Boską Nieustającej Pomocy. Także na Bryjowym Potoku wybudowany jest murowany kościół  p. w. Miłosierdzia Bożego, który konsekrowano w 1998 r. Podlega on parafii w Jurgowie. We wsi są dwie szkoły, dzięki którym kwitnie także życie kulturalne, bowiem nauczyciele podejmują się organizacji szereg inicjatyw społeczo-kulturalnych (Nr 1 na Bryjowym Potoku dyr. Andrzej Rusnak i nr 2 na Grocholowym Potoku dyr. Da nuta Madeja). Mają Rzepiska dwie organizacje strażackie wyposażone w samochody. W Gojniku, lesie przy granicy

ze Słowację gospodarką leśną zajmuje się miejscowy URBAR. Odgrywa on dużą rolę we wsi, zarazem, na co rocznych zebraniach uchwalane są dotacje „pomocowe” w drzewie na cele społeczne w samych Rzepiskach, a nawet w sąsiednich wsiach (np. przy budowie kościoła w Czarnej Górze). Wieś też zachowała swój charakter rolniczy, a mieszkańcy do dziś obrabiają ziemię trady cyjnymi sposobami, bogate są tu również zwyczaje pa sterskie. We wsi nadal prowadzi się hodowlę owiec oraz wyrabia oscypki tradycyjnymi metodami. Główny udział w tym mają stare rody bacowskie: Madejów, Szyszków Wojtyczków i Solusów. W czasach, gdy trudno było o lekarza wieś słynęła z ludzi zajmujących się ziołolecznic twem. W Rzepiskach mieszka 680 osób. Wieś składa się z czterech części: Bryjów Potok, położony w dolinie wraz z wysuniętymi na zboczu Sołtystwem i osiedlem Szyszków.- Pawliki, położone za kulminacją Pawlikowskiego Wierchu (1016 m n.p.m.)- Wojtyczków i Grocholów Potok, ulokowane na innym z wierchu z wysuniętymi w stronę Łapszanki osiedlami Stasiów i Madejów. Z czorsztyńskiego zamku przez Rzepiska wiedzie oznakowany pieszy szlak turystyczny. Na Pawlikach przecina się ze szlakiem wiodącym z Nowej Białej do Kacwina, wzdłuż granicy państwa. Przemierzając rzepiskie pola, jadąc malowniczymi droga mi, można podziwiać niespotykane gdzie indziej panoramy tatrzańskie, spojrzeć z góry na położenie Wsi Jurgów, Brzegi, Białka i Czarna Góra. Do Rzepisk można dojechać od drogi prowadzącej z Bukowiny Dolnej do Jurgowa. Jedna z dróg (ślepa) prowadzi na Bryj ów Potok i Pawliki, druga (od Jurgowa) na Potok Wojtyczków i Grocholów i dalej przez Łapszankę do Niedzicy. Droga ta powstała dzięki zabiegom i ofiarnej pracy społecznej Wojciecha Jurgowiana (Jadama), który niestety już nie żyje. Budowa dróg dojazdowych do Wsi ostatnich 20 latach XX wieku oraz dróg polnych była sprawa żywotną dla tej oddalonej od świata wsi. Ogromna w tym zasługa długoletniego sołtysa Jana Budza (Grófa), którego wspierała zgrana grupa społeczników. Rzepiska należą do wsi bogatych w lasy, pachnące ziołami łąki i polany. Znajduje się w nich bogactwo podtatrzańskiej flory i fauny. Będąc w Rzepiskach można bez końca słuchać opowiadań o przygodach przemytników przekraczających nielegalnie granicę. Wieś ma przyjazny klimat i jest atrakcyjna dla amatorów: spokoju, nieskażonej i dzikiej przyrody, wędrówek pieszych i rowerów górskich. Zimą wieś oczekuje na narciarzy. W letnie i zimowe wieczory miejscowi górale chętnie spotykają się z turystami przy „watrze”, a specyficzną atmosferę potęgują spiskie melodie i przy śpiewki. Mieszkańcy Rzepisk to lud prosty i twardy, ale bardzo otwarty wobec przyjezdnych, lecz posiadający wszystko, aby sprostać potrzebom turystów. Można się o tym w każdej chwili przekonać. Nic więc dziwnego, że osiedla się tu wielu ludzi z głębi Polski, a ilość chętnych do kupna działki budowlanej stale wzrasta. Co najmniej od 10-15 lat do wsi zaczęli zaglądać turyści. Dzisiaj nikt się nie dziwi, że wieś staje się modna. Miejscowi gazdowie w odpowiedzi na zapotrzebowanie otwarli swoje domy i przyjmują turystów. Nie brakuje ich ofert w folderach gminnych, a nawet w internecie.

Rzepiska jest spiską miejscowością wchodzącą w skład gminy Bukowiny Tatrzańska, gdzie aktualnie Wójtem Gminy jest Józef Milan Modła a przewodniczącym Rady Gminy Andrzej Czernik. W radzie wieś reprezentuje Józef Maciczak, a wspiera go we wszystkich sprawach sołtys wsi Wojciech Madeja. Chociaż przysiółki rzepiskich noszą miano „potoków” wieś odczuwała coraz większy brak wody na codzienny użytek jak też na potrzeby gospodarcze. Dlatego samorząd gminny z uporem realizuje budowę dużego wodoci z ujęcia w Jurgowczyku (obecnie doprowadzany jest prąd do pompowni) z przepompownią koło Ośrodka rekolekcyjnego. Niedługo woda popłynie do domów na Grocholowym i Wojtyczkowym Potoku, a docelowo planuje się z jego sieci doprowadzić wodę na Pawliki i Bryjów Potok. Ostatnie powodzie zniszczyły wąskie drogi i przepusty w całej wsi. Dzięki operatywności samorządu i przy wsparciu mieszkańców nie tylko usunięto szkody, ale wykonano szereg prac inwestycyjnych, które zapobiegną podmywaniu dróg w przyszłości. Niezależnie od tego co roku żwirowane są drogi polne, w zeszłym roku wykonano nową drogę prowadzącą od drogi wojewódzkiej wprost do Ośrodka Rekolekcyjnego, a dalej do drogi gminnej na Grocholowym Potoku. Ze strony odwiedzających Rzepiska słychać coraz więcej zachwytu, ale też krytyczne uwagi w sprawie remontu ogrodzenia cmentarza na Bryj owym Potoku. Gościom żal starych sosen, które tworzyły niepowtarzalny klimat tego miejsca. Obecnie płot jest piękny, plac się poszerzył ale zniknął czar, którego nikt już chyba nie jest wstanie odtworzyć.

We wsi mieszka wielu znanych ludzi, o których w przyszłości chcielibyśmy coś napisać w naszej gazecie. Rozgłos Rzepiskom przynosi działalność Domu Rekolekcyjno-Wypoczynkowy Księży Marianów na Grocholowym Potoku. Piękna panorama Tatr, niepowtarzalna atmosfera sprawiają, że jest to idealne miejsce dla organizujących rekolekcje, dni skupienia, konwiwencje oraz dla zorganizowanego i indywidualnego wypoczynku. Spokój i przyroda pozwalają na wyciszenie i duchowe wejrzenie do głębi każdej duszy, a to już pół sukcesu w zbliżaniu się do BOGA.

Miłym zaskoczeniem jest sympatyczna strona internetowa zachęcająca do korzystania z Ośrodka oraz bogata galeria zdjęć, z której pozwoliliśmy sobie skorzystać. Nie stety nie udało nam się ustalić ich autora. Przepraszamy.

Nie wszyscy może wiedzą, że najsłynniejszymi bacami w Rzepiskach byli „Goliosi”, którzy wypasali owce nawet na Rusinowej Polanie w Tatrach. Wg informacji zebranych o Rusinowej Polanie przez Jacka Frejlaka w dniu 23 sierpnia 1965 r.

Wśród szałasów jest następująca informacja oraz zdjęcie: właściciel: Wojciech i Andrzej Szyszka (ze wsi Rzepiska); rodzaj zabudowania: szałas mieszkalny; rok budowy: nieznany; własność w ha: 2,5 ha; wypas do r.: 1955; uwagi (1969 r.): zniszczony piec, oderwane gonty, poza tym w stanie użytkowym.

Uwagi (1985 r.): szałas zamieszkiwany przez nas i zwany „Goliasem”; spało się na strychu i w kucimi na jednej pryczy; była tam wówczas niemożebnie kopcąca kuchenka; odkupiony od właścicieli przez TPN, pod koniec lat 80. wisiała już na nim tabliczka Parku, czasem mieszkały w nim jeszcze grupy „oazowe”.

Warto przypomnieć, że bogate tradycje ukształtowane zostały przede wszystkim wskutek wielowiekowej go spodarki pasterskiej w tzw. Tatrach Jaworzyńskich, które obejmowały wschodnią część północnych Tatr Wysokich, tj. Dolinę Białej Wody i Jaworową z jej odgałęzieniem Zadnich Koperszadów, po granicę miejscowości Zdziar. W rejonie tym wypasu dokonywali pasterze polscy z 3 gmin z polskiego Spisza (Jurgów, Rzepiska, Czarna Góra). Wypasano owce, krowy i jałówki.

jb

RZEPISKA, (770-900 m n.p.m., 680 mieszkańców); wieś pasterska, powstała w l połowie XVII w., a jej zasadźcami były polskie rodziny z obu Łapsz, Kacwina i Niedzicy. Później coraz liczniej osiedlały się tu rodziny z Podhala. Podobnie jak położony w dolinie Białki Jurgów, a także Czarna Góra, Rzepiska należały najpierw do dóbr zamku niedzickiego. Odkąd wsie te znalazły się w dobrach tatrzańskich księcia Hohelohe, zaczęły ciążyć gospodarczo i kulturowo w stronę Tatr i sąsiedniego Podhala, a nie do Niedzicy. Istniała rozwinięta gospodarka pasterska; do wsi należały tereny wypasowe w Tatrach. W XVII w. wieś podlegała parafii Łapsze Wyżne (obecnie jest to parafia jurgowska), tam chowano zmarłych, zaś jedna z polnych dróg wiodących przez osiedle Pawliki do Łapsz nazywana była drogą umartyk. Na trasie tejże drogi są dwie stare kapliczki murowane, pokryte gontem, gdzie żegnano zmarłych. Od początku prowadzenia metryk kościelnych w Łapszach Wyżnych tj. od 1655 r. występuje rod; sołtysa, a w dokumentach wspominane jest Sołtystwo, które było najwcześniej zasiedlone. Od 1660 wzmiankowane jest też osiedle Pawliki. Z początkiem XX w. na miejscowym cmentarzu (Bryjów Potok) wybudowana szosa zabytkowa już kaplica cmentarna. W latach 60-tych księża Marianie, z pomocą mieszkańców, zbudowali na Grocholowym Potoku drewniany kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, a jego konsekracji dokonał bis Karol Wojtyła późniejszy papież Jan Paweł II. Również na Bryjowym Potoku wybudowano nowy murowany kościół pw. Miłosierdzia Bożego, który poświecono w 1998 r. W Rzepiskach zachowały się liczne ślady magii pasterskiej. Właśnie tu można odcynić urok czy też polecyć gada. Wieś też zachowała swój charakter rolniczy. Niezależnie od tego we wsi były i są tradycje ziołolecznictwa, a ludzie niosący pomoc innym rozsławili Rzepiska daleko. Z czorsztyńskiego zamku przez Rzepiska wiedzie oznakowany pieszy szlak turystyczny. Na Pawlikach przecina się ze szlakiem wiodącym z Nowej Białej do Kacwina, wzdłuż granicy państwa. Do Rzepisk dojechać można od drogi prowadzącej z Bukowiny Dolnej do Jurgowa. Jedna z dróg (ślepa) prowadzi na Bryjów Potok i Pawliki druga (od Jurgowa) zaprowadzi na Potok Wojtyczków i Grocholów i dalej przez Łapszankę do Niedzicy. Rzepiska należą do wsi zasobnych w lasy. Znajduje się w nich wszelkie bogactwo podtatrzańskiej flory i fal Będąc w Rzepiskach można bez końca słuchać opowiadań o przygodach przemytników przekraczających nie legalnie granicę. Wieś ma przyjazny klimat latem i jest atrakcyjna dla amatorów spokoju, nieskażonej i dzikiej przyrody, wędrówek pieszych i przy użyciu rowerów górskich. Zimą wieś oczekuje na narciarzy, którzy korzystają z wyciągów w Białce i Bukowinie Tatrzańskiej.

Powrót >> miejscowości